تعمقی در چیستی اسلامی سازی دانش در اندیشه متفکران اسلامی خارج از ایران

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه

2 استادیار گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه

چکیده

تاریخ نویسان معاصر (محققان و نویسندگان حوزه های فکری و تمدنی) در سال­ها اخیر، به خصوص در کشورهای غربی، همواره بر بُعد ستیزه گره بیداری اسلامی در کشورهای اسلامی خاورمیانه تأکید کرده اند. با این حال، آنچه که همواره در این بازخوانی های جانبدارانه مورد غفلت واقع شده، بُعد فکری و روشنفکرانه بازخیزش اسلامی در دهه­های پایانی قرن بیستم، یعنی جریان­های اسلامی سازی دانش است که از آن به عنوان وجه علمی "رستاخیز اسلامی" مسلمانان و نیز با ارزش­ترین‌ پاسخ­های علمی اندیشمندان مسلمان به مدرنیته یاد می­شود.
مطالعه جریان­های "اسلامی سازی دانش" در خارج از کشور نشان می­دهد که این مفهوم موارد استفاده بسیار و گاه گمراه کننده­ای داشته که باعث ایجاد نوعی سردرگمی نه تنها در بین مخالفان که حتی در میان برخی از طرفداران اسلامی سازی دانش نیز شده است. این سردرگمی عمدتا باعث ایجاد سؤالاتی شده که اساسا چرا باید "اسلامی سازی دانش" صورت پذیرد؟ ماهیت آن چیست؟ و چگونه صورت خواهد گرفت؟
این مقاله از طریق روش اسنادی و کتابخانه ای و فراتحلیل مهمترین آثار و منابع موجود در این زمینه، به بررسی مسئله "چیستی" اسلامی سازی دانش به عنوان یک امر مقدم بر "چگونگی" آن پرداخته و به دنبال پاسخ به این سؤال است که از نظر متفکران اسلامی، "اسلامی سازی دانش" چیست و یا ماهیت آن چیست؟
برآیند کلی نتایج این مطالعه از "چیستی" اسلامی سازی دانش دلالت بر یک دغدغه هستی شناسانه و معرفت شناختی دارد که ریشه آن در اندیشه متفکران اسلامی، حاکمیت پارادایم دانش معاصر غربی در کشورهای اسلامی است. برهمین اساس، اسلامی سازی دانش به معنای شکل گیری یک پارادایم اسلامی از دانش است که بتواند به دوگانگی­های رایج در کشورهای اسلامی پایان دهد. اینکه این پارادایم چطور شکل خواهد گرفت، مبانی فلسفی و روش شناختی آن چطور خواهد بود، مقوله ای است که باید جداگانه-براساس محور چگونگی اسلامی سازی دانش- به آن پرداخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

What Is Islamization of Knowledge: A Review on the Prominent Muslims Scholars’ Thought

نویسندگان [English]

  • Seyyed Muhsen Miri 1
  • abbas qanbari bagestan 2
1 Associate Professor of Al-Mustafa International University
2 استادیار گروه ارتباطات دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه
چکیده [English]

Different scholars may define Islamization of Knowledge in different ways, even though they might be referring to the same thing. These differences have arisen questions about the definition of IOK in nature. The purpose of this study is to critically review the definition of Islamization of Knowledge (IOK) in the mind of prominent Muslim scholars.
 Using Meta-Analysis as a method of study, this research systematically has reviewed over 80 scientific documents including articles, books, reviews, etc. to come out with a clear picture of what IOK is and what is it about?
The result of the study shows that Islamization of knowledge is mainly an ontological and epistemological concern about the supremacy of the Western paradigm of knowledge in the world, especially in Islamic Countries. In fact, Islamization of Knowledge can be seen as a framework for creating a new paradigm of knowledge based on Islamic thought and heritage to be suitable for Muslim Nations. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamization of knowledge
  • Paradigm
  • Ontological
  • Epistemological
  • Muslims Scholars